Türkiye'nin eğitim kapasitesi ve dijital altyapısı güçlendiriliyor

Bakanlıkça Türkiye genelinde fiziki ve teknolojik altyapı, insan kaynağı, yeni nesil öğrenme ortamları, mesleki eğitim ve dijitalleşme başta olmak üzere birçok alanda eğitim ortamlarının geliştirilmesine yönelik yatırımlar sürdürülüyor.

"Nerede Kalmıştık", "Okul Öncesi Eğitim Seferberliği", "Okuryazarlık Seferberliği", "Haydi Kızlar Okula" gibi projelerle 2002'den itibaren ülke genelinde her yaş grubunda okuma yazma oranları artırıldı.

2002'de okul öncesinde yüzde 11,7 olan net okullaşma oranı, 2024-2025 eğitim öğretim yılında yüzde 82,53'e yükseldi, ilköğretimde yüzde 90,98 olan net okullaşma oranı ise yüzde 95,69 oldu. Ortaöğretimde yüzde 50,57 olan net okullaşma oranı yüzde 82,85'e yükseldi.

Eğitimde fırsat eşitliğini artırma hedefi doğrultusunda "Okul Öncesi Eğitimin Yaygınlaştırılması Projesi" ile 2002'de 320 bin olan okul öncesi eğitime erişebilen öğrenci sayısı da bu yıl 1 milyon 750 bine ulaştı.

Dezavantajlı öğrencilerin sosyoekonomik açıdan desteklenmesi amacıyla sağlanan burs imkanları da artış gösterdi. 2002'de 94 bin 753 olan burstan yararlanan öğrenci sayısı, 2024-2025 eğitim öğretim yılında 344 bin 770'e yükseltildi.

2003-2025 arasında dağıtılan ücretsiz ders kitabı sayısı ise 4 milyar 306 milyon 67 bin 415'e ulaştı. Bununla beraber, ilköğretimde 564 bin 651 ve ortaöğretimde 281 bin 517 öğrencinin taşımalı eğitim kapsamında okullarına erişimi sağlandı.

Öğretmen sayısı artırıldı

2002'den itibaren hem öğretmen sayısı hem derslik sayısı artırıldı. 2002-2003 eğitim öğretim yılında 540 bin 433 öğretmen görev yaparken 2025-2026 eğitim öğretim yılında bu sayı yaklaşık 1 milyon 215 bine ulaştı.

Bakanlık, 2002-2003 eğitim öğretim yılında 367 bin 145 olan derslik sayısını da 2025-2026 eğitim öğretim yılında yaklaşık 765 bine yükseltti.

Bununla birlikte eğitim ortamlarının çeşitlendirilmesine yönelik yatırımlarla, laboratuvar sayısı 51 bin 874'e, atölye sayısı ise 34 bine çıkarıldı.

Dijital altyapının geliştirilmesine yönelik yatırımlar doğrultusunda, eğitimde fırsat eşitliğinin önemli bileşeni olan FATİH Projesi ile aktif internet altyapısıyla desteklenen okul sayısı 43 bin 135 oldu. Okullardaki dijital dönüşümün önemli unsurlarından etkileşimli tahtaların sayısı ise 667 bin 880'e ulaştı.

Öğrencilerin dijital becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim ortamları da yaygınlaştırıldı. Bu kapsamda, 2024'te sayısı 1980 olan bilişim teknolojileri sınıfları yenilendi ve 1500 yeni sınıf kurularak bilişim teknolojileri sınıfı sayısı 3 bin 480'e yükseltildi.

Eğitim ve öğretim süreçlerinde dijital teknolojilerin daha etkin kullanılması amacıyla başlatılan çalışma kapsamında 81 ilde 525 Yenilikçi Sınıf kuruldu.

Dijital eğitim içerikleri geliştirildi

Dijital eğitim içeriklerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar bünyesinde Eğitim Bilişim Ağı'ndaki (EBA) toplam içerik sayısı 178 bin 934'e ulaştı, 2024-2026 arasında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile uyumlu 6 bin 310 yeni içerik üretildi.

EBA, yapay zeka entegrasyonuyla yenilenerek öğrencilerin eksiklerini ve öğrenme hızlarını analiz eden, kişiselleştirilmiş öğrenme yolları sunabilen yeni bir eğitim ekosistemine dönüştürüldü.

Eğitimde yapay zeka çalışmalarının kurumsal ve stratejik bir zeminde yürütülmesi amacıyla 2025'te Yapay Zeka ve Büyük Veri Uygulamaları Daire Başkanlığı kurularak "Eğitimde Yapay Zeka Politika Belgesi ve Eylem Planı (2025-2029)" yayımlandı. Bu doğrultuda yapay zekanın eğitim süreçlerine entegrasyonuna yönelik çalışmalar kapsamında MEBİ ve DİLİM platformları kullanıma sunuldu.

"Nerede Kalmıştık", "Okul Öncesi Eğitim Seferberliği", "Okuryazarlık Seferberliği", "Haydi Kızlar Okula" gibi projelerle ülke genelinde her yaş grubunda okuma yazma oranları artırıldı.

2002'de okul öncesinde yüzde 11,7 olan net okullaşma oranı, 2024-2025 eğitim öğretim yılında yüzde 82,53'e yükseldi, ilköğretimde yüzde 90,98 olan net okullaşma oranı ise yüzde 95,69 oldu. Ortaöğretimde yüzde 50,57 olan net okullaşma oranı yüzde 82,85'e yükseldi.

Eğitimde fırsat eşitliğini artırma hedefi doğrultusunda, 2003'te çocukları okula hazırlamak ve öğrenciler arası başarı farklarını en aza indirmek amacıyla başlatılan "Okul Öncesi Eğitimin Yaygınlaştırılması Projesi" ile 2002'de 320 bin olan okul öncesi eğitime erişebilen öğrenci sayısı, bu yıl itibarıyla 1 milyon 750 bine ulaştı.

Dezavantajlı öğrencilerin sosyoekonomik açıdan desteklenmesi amacıyla sağlanan burs imkanları da artış gösterdi. 2002'de 94 bin 753 olan burstan yararlanan öğrenci sayısı, 2024-2025 eğitim öğretim yılında 344 bin 770'e yükseldi.

Bununla beraber, ilköğretimde 564 bin 651 ve ortaöğretimde 281 bin 517 öğrencinin taşımalı eğitim kapsamında okullarına erişimi sağlandı.

3 yılda 2 bin atölyenin altyapı ve donanım çalışmaları tamamlandı

Bununla beraber, mesleki ve teknik eğitimde değişen üretim biçimleri ve iş gücü ihtiyaçlarına yönelik yeni eğitim ortamları ve modelleri hayata geçirildi. Son 23 yılda yapılanlara ek olarak, Haziran 2023'ten itibaren ulusal ve uluslararası kaynaklarla 2 bin atölyenin altyapı ve donanımına yönelik çalışmalar tamamlandı.

Mesleki eğitim ortamlarının güncel üretim teknolojileriyle buluşturulması kapsamında 10 ildeki 10 okulda 29 Dijital İkiz Atölyesi kuruldu. Elektrik-elektronik, makine ve tasarım ile motorlu araçlar teknolojileri alanlarında başlayan uygulamalarla öğrencilerin yeni nesil üretim teknolojileriyle eğitim sürecinde tanışmaları sağlandı.

Mesleki eğitimde bölgesel ve sektörel ihtiyaçları merkeze alan yeni okul modelleri de hayata geçirildi. Bu kapsamda 21 ilde 22 bölge mesleki ve teknik Anadolu lisesi, 3 ilde 3 sektöre entegre okul ve 5 ilde 5 sektör içi okul açıldı.

Öğretmen niteliği, öğretim programları, altyapı ve sektör ilişkileri dikkate alınarak 1200 mesleki ve teknik Anadolu lisesinin ilgili meslek alanlarında ihtisaslaşması sağlandı.

Mesleki eğitim programları da dijital ve yeşil dönüşüm ile iş gücü piyasasının gelecekteki ihtiyaçları doğrultusunda yenilendi. Yapay zeka, siber güvenlik, endüstriyel kalite kontrol, havacılık ve uzay teknolojileri ile gastronomi ve mutfak sanatları gibi alanlarda yeni program çalışmaları gerçekleştirildi.

Öte yandan, Türkiye'de 2003'te MEB'e ayrılan yaklaşık 10,18 milyar liralık bütçe, bu yıl itibarıyla 1 trilyon 943 milyar 965 milyon 746 bin liraya yükseltildi.

"OECD Bir Bakışta Eğitim 2025" raporuna göre de OECD üyesi ülkelerde yüzde 10,1 olarak görülen kamu kaynaklarından eğitime ayrılan pay, Türkiye'de yüzde 10,6 olarak gerçekleşti.

Türkiye'nin PISA performansı

Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı'na (PISA) ilk kez 2003'te katılan Türkiye, son yıllarda eğitim alanında yürütülen çalışmalar doğrultusunda PISA performansında da önemli gelişmeler kaydetti.

2003'te 41 ülke arasında okuma becerilerinde 33'üncü, matematikte 34'üncü ve fende 35'inci sırayla son çeyrekte yer alan Türkiye, son 20 yılda her üç alanda düşüş eğilimi gösteren OECD ülkelerinin aksine özellikle matematik ve fen bilimleri alanlarında yükseliş gösterdi.

Türkiye, 81 ülke ve ekonominin katıldığı PISA 2022'de matematikte 39'uncu sırada yer aldı. OECD ülkeleri arasındaki sıralaması ise 32 oldu.

PISA 2022'de OECD ülkelerinin matematik ortalaması 472, araştırmaya katılan tüm ülkelerin ortalaması 438 olarak hesaplandı. Türkiye'nin 453 puanlık performansı tüm ülkeler ortalamasının üzerinde, OECD ortalamasının ise 19 puan altında gerçekleşti.

Türkiye'nin PISA 2003'te 434 olan fen bilimleri puanı, PISA 2022'de 476'ya yükseldi. Böylece yaklaşık 20 yıllık dönemde 42 puanlık artış kaydedildi.

Okuma becerilerinde Türkiye'nin puanı 2003'teki 441 seviyesinden 2022'de 456'ya çıktı, iki uygulama arasında 15 puanlık artış gerçekleşmiş oldu.

91 ülkenin katıldığı PISA 2025 uygulamasının sonuçları ise 8 Eylül'de Slovakya'nın başkenti Bratislava'da, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'in de katılacağı toplantıda tüm dünyayla eş zamanlı olarak açıklanacak.