Asgari ücrette tarihi sistem değişikliği kapıda

Türkiye'de milyonlarca çalışanı ve işvereni doğrudan ilgilendiren asgari ücret sisteminde köklü bir değişim rüzgarı esiyor. Ekonomi yönetimi ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kurumlar, mevcut sistemin yerine geçebilecek yeni bir ücret modeli üzerinde teknik analizlerini sürdürüyor. Hazırlık sürecinde; büyükşehirler ile Anadolu kentleri arasındaki belirgin yaşam maliyeti farkları ve ağır sanayiden hizmet sektörüne kadar değişen iş gücü maliyetleri detaylıca masaya yatırılıyor. Geliştirilen modelle, hem çalışanların alım gücünün korunması hem de üretimin sürdürülebilirliği arasında kalıcı bir denge kurulması amaçlanıyor.

Sosyal Tarafların Mutabakatı Aranacak

Hükümet kaynaklarından edinilen bilgilere göre, üzerinde çalışılan yeni formülün hayata geçirilmesinden önce geniş kapsamlı bir uzlaşı aranacak. İşçi ve işveren sendikalarının temsilcileriyle bir araya gelinerek görüş alışverişinde bulunulacak. Çalışanların herhangi bir hak kaybına uğramaması ve işverenlerin de üretim faaliyetlerini aksatmadan sürdürebilmesi için tarafları ortak paydada buluşturacak dengeli bir mevzuat altyapısı oluşturulacak. Yetkililer, şu aşamada kesinleşmiş bir karar olmadığını, çalışmaların en doğru modeli belirlemek adına titizlikle yürütüldüğünü ifade etti.

Dünyadaki Bölgesel ve Çift Sistemler İnceleniyor

Türkiye için planlanan yeni sistemin hazırlık safhasında, dünya genelinde başarıyla uygulanan farklı asgari ücret modelleri de detaylı bir incelemeye tabi tutuluyor. Bu kapsamda öne çıkan ülke örnekleri şöyle sıralanıyor:

• Kanada ve ABD: Eyalet sisteminin uygulandığı bu ülkelerde, her eyalet ve hatta bazı büyükşehirler kendi ekonomik dinamiklerine ve yaşam maliyetlerine göre farklı asgari ücret tarifeleri belirliyor.

• Japonya: Ülkedeki 47 idari birimin ekonomik koşulları ayrı ayrı değerlendiriliyor. Başkent Tokyo en yüksek ücret seviyesine sahipken, kırsal bölgelerde daha düşük limitler uygulanıyor.

• Meksika ve Çin: Meksika'da sınır bölgelerinde üretim maliyetleri gözetilerek daha yüksek ücret verilirken; Çin'de eyaletler ve megakentler kendi asgari ücretlerini kendileri tayin ediyor.

Avrupa'da Sektörel Toplu Sözleşme Modeli

Analiz edilen bir diğer önemli ayak ise Avrupa'daki sektörel bazlı ücretlendirme sistemleri oldu. İtalya ve Avusturya gibi ülkelerde ulusal düzeyde tek bir yasal asgari ücret bulunmazken, maaşlar tamamen sektör bazlı yapılan toplu iş sözleşmeleriyle şekilleniyor. Almanya ve Belçika gibi ülkelerde ise ulusal bir taban ücret bulunmasına karşın, stratejik ve yoğun iş gücü gerektiren sektörlerde toplu sözleşmeler vasıtasıyla bu tabanın çok üzerinde asgari ücret seviyeleri uygulanabiliyor. Türkiye'nin de bu küresel modelleri harmanlayarak yerel ekonomik şartlara en uygun formülü netleştirmesi bekleniyor.