Kasımda Budanması Gereken 3 Bitki! Seneye Meyvesi Bol Olsun

Kasım ayında bahçelerde yaprak dökümü hızlanırken meyve veren bitkiler de kış dinlenmesine hazırlanıyor. Dalların seyrelmesiyle birlikte kuruyan, hastalanan ve artık ürün vermeyen sürgünleri ayırt etmek kolaylaşıyor. Ancak her meyve bitkisini aynı dönemde budamak doğru sonuç vermiyor. Türkiye'nin iklim koşulları da dikkate alındığında kasım ayında özellikle üç meyve bitkisinin bakımında önemli işlemler yapılabiliyor.

1. Fındıkta kasım budaması gelecek yılın verimini etkileyebilir

Karadeniz Bölgesi'nin önemli tarım ürünlerinden fındıkta kasım ayı, budama için uygun dönemlerden biri olarak öne çıkıyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı Fındık Araştırma Enstitüsü'nün yetiştiricilik bilgilerine göre budamaya, bitkinin büyümesinin durduğu ve yaprakların büyük ölçüde döküldüğü dönemde başlanabiliyor.

Bu işlem sırasında kurumuş, hastalanmış ve yaşlanmış dalların çıkarılması gerekiyor. Ayrıca fındık ocaklarının dibinden çıkan gereksiz kök sürgünlerinin temizlenmesi, sağlıklı dalların ışık almasını ve bahçenin havalanmasını kolaylaştırıyor.

Özellikle Ordu, Giresun, Trabzon ve Sakarya gibi fındık yetiştirilen bölgelerde kasım ayı, yaprak dökümü tamamlandığında budama için değerlendirilebiliyor.

Ancak bütün genç sürgünleri kesmek doğru değil. Yaşlanan dalların yerine geçebilecek sağlıklı sürgünlerin korunması, fındık ocağının uzun yıllar verimli kalmasına yardımcı oluyor.

2. Ahudududa yanlış dalı kesen gelecek yılın ürününü kaybedebilir

Ahududu yetiştirenlerin kasım ayında dikkat etmesi gereken en önemli ayrıntı, bitkinin hangi sürgünler üzerinde meyve verdiği.

Minnesota Üniversitesi'nin araştırma ve yetiştiricilik rehberlerine göre sonbaharda ürün veren ahududu çeşitleri, aynı yıl gelişen yeni sürgünler üzerinde meyve oluşturabiliyor.

Yalnızca sonbahar ürünü alınmak istenen bu çeşitlerde, bitki tamamen dinlenmeye geçtikten sonra bütün sürgünlerin dipten kesilmesi mümkün. Böylece ilkbaharda yeni sürgünler gelişiyor ve ürün yaz sonu ile sonbaharda oluşuyor.

Fakat yazın meyve veren ahududu çeşitlerinde durum farklı. Bu bitkilerde gelecek yıl ürün verecek genç dalların korunması gerekiyor. Tüm dalların dipten kesilmesi, sonraki yazın hasadını ortadan kaldırabiliyor.

Türkiye'de özellikle Bursa, Bolu ve diğer serin yüksek rakımlı bölgelerde yetiştirilen ahududularda, kasım ayında bitki tamamen dinlenmeye girdiyse uygun çeşitlerde budama yapılabiliyor. Sert kışların yaşandığı yerlerde ise ana budamanın kış sonuna bırakılması daha güvenli olabiliyor.

3. Böğürtlende meyve vermiş eski dallar temizleniyor

Böğürtlenlerde gelecek yılın ürününü etkileyen en önemli konulardan biri, meyve vermiş eski dallarla yeni gelişen sürgünlerin birbirinden ayrılması.

Oregon State Üniversitesi'nin böğürtlen yetiştiriciliği rehberine göre yaygın böğürtlen çeşitlerinin önemli bir bölümü, ikinci yılındaki dallarda meyve veriyor. Hasat tamamlandıktan sonra ürün veren bu dallar doğal olarak ömrünü tamamlıyor.

Kasım ayında hâlâ bitkinin üzerinde bulunan tamamen kurumuş, meyve vermiş eski dallar dipten temizlenebiliyor. Böylece yeni sürgünlere daha fazla alan açılıyor ve bitkinin iç kısmındaki hava dolaşımı iyileşiyor.

Ancak ilk yılında gelişen güçlü sürgünlerin kesilmemesi gerekiyor. Çünkü birçok böğürtlen çeşidinde sonraki sezonun meyveleri bu dallarda oluşuyor.

Türkiye'de Ege ve Akdeniz'in ılıman kesimlerinde hasadı tamamlanmış böğürtlenlerde kasım ayında eski dallar temizlenebilirken, İç Anadolu ve Doğu Anadolu gibi kışı sert geçen bölgelerde kapsamlı budamanın kış sonunda yapılması daha uygun olabiliyor.

Kasım ayında her meyve ağacı budanmıyor

Kasım ayında yapılan en yaygın hatalardan biri, yaprakları dökülen bütün meyve ağaçlarının hemen budanabileceğini düşünmek.

Oregon State Üniversitesi'nin bağcılık rehberlerinde üzüm asmalarının esas budamasının kış dinlenmesi döneminde yapılması öneriliyor. Maryland Üniversitesi de birçok meyve bitkisinde ana budama için kış sonunu daha uygun buluyor.

Bu nedenle elma, armut ve üzüm gibi bitkilerde yalnızca kasım ayının gelmiş olması budamaya başlamak için yeterli değil. Bitkinin dinlenme durumu, bulunduğu bölgenin sıcaklıkları ve don riski birlikte değerlendirilmeli.

Türkiye'de budama zamanı bölgelere göre değişiyor

Akdeniz ve Ege kıyılarında kasım ayında bazı bitkiler hâlâ büyümeye devam edebiliyor. Karadeniz'de yaprak dökümüyle birlikte fındık budaması öne çıkarken İç Anadolu, Doğu Anadolu ve yüksek rakımlı alanlarda kış soğukları nedeniyle daha temkinli davranılması gerekiyor.

Budama yapılacak günün yağışsız olması, kullanılan makasların temiz ve keskin tutulması ve hastalıklı dalların sağlıklı bitkilerle temas ettirilmeden uzaklaştırılması önem taşıyor.

Uzman rehberlerinin ortak mesajı ise açık: Fazla budama her zaman fazla meyve anlamına gelmiyor. Doğru dalları koruyarak yapılan budama, bitkinin sağlığını ve gelecek sezonun ürün potansiyelini destekliyor. Meyve miktarı ise çeşide, iklime, sulamaya ve bitkinin genel bakımına göre değişiyor.