Milyonlarca Çalışanı İlgilendiriyor! 45 Saatlik Mesai Kısalacak mı?

Milyonlarca Çalışanı İlgilendiriyor! 45 Saatlik Mesai Kısalacak mı?

Türkiye'de milyonlarca çalışanı ilgilendiren haftalık 45 saatlik çalışma süresinin düşürülmesi yeniden gündeme geldi. Dünyanın birçok ülkesinde mesai saatleri azaltılırken, haftada iki gün izin uygulaması da yaygınlaşıyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, Türkiye'de de çalışma sürelerinin kısaltılması gerektiğini belirterek önemli değerlendirmelerde bulundu.

Dünya genelinde çalışma hayatında önemli değişiklikler yaşanırken, Türkiye'de haftalık çalışma süresinin azaltılıp azaltılmayacağı merak konusu oldu. Özellikle Avrupa ülkelerinde uygulanan daha kısa mesai modelleri ve çalışanlara tanınan dinlenme hakları, Türkiye'deki 45 saatlik çalışma düzenini yeniden tartışmaya açtı.

SGK Başuzmanı İsa Karakaş, çalışma hayatındaki gelişmeleri değerlendirdiği yazısında, birçok ülkenin uzun çalışma saatlerinden uzaklaşarak çalışanların verimliliğini ve yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen düzenlemelere yöneldiğini belirtti. Karakaş, Türkiye'de de benzer adımların atılması gerektiğini ifade etti.

Dünyada çalışma sürelerinin kısaltılmasına yönelik uygulamaların giderek yaygınlaştığını vurgulayan Karakaş, Brezilya'nın haftalık çalışma süresini 44 saatten 40 saate düşürmeye ve çalışanlara ücret kesintisi olmadan haftada iki gün dinlenme hakkı sağlamaya yönelik düzenlemesini örnek gösterdi.

Çalışma saatlerinin azaltılması konusunda geçmişten günümüze önemli gelişmeler yaşandığına dikkat çeken Karakaş, 1919 yılında Uluslararası Çalışma Örgütünün günlük 8, haftalık 48 saatlik çalışma standardını ortaya koyduğunu hatırlattı. Daha sonraki yıllarda birçok ülkede çalışma sürelerinin aşamalı olarak azaltıldığını belirtti.

Fransa'da haftalık çalışma süresinin 35 saat olarak uygulanması, İzlanda'da 35-36 saatlik çalışma modellerinin denenmesi ve Avustralya'da 38 saatlik çalışma düzeninin bulunması, farklı ülkelerdeki uygulamalara örnek gösterildi. Şili, Kolombiya ve Meksika gibi ülkelerde de haftalık çalışma sürelerinin düşürülmesine yönelik düzenlemeler hayata geçirildi veya kademeli geçiş süreçleri başlatıldı.

Türkiye'de ise 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında genel haftalık çalışma süresi en fazla 45 saat olarak uygulanıyor. İşçi ve işveren arasındaki anlaşmaya göre bu süre haftanın çalışılan günlerine dağıtılabiliyor. Haftalık 45 saati aşan çalışmalar ise kanunda belirtilen koşullar çerçevesinde fazla mesai kapsamında değerlendiriliyor.

Mevcut mevzuata göre çalışanlara yedi günlük süre içerisinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verilmesi gerekiyor. Ancak haftada iki gün izin uygulaması bütün özel sektör çalışanları için genel bir yasal zorunluluk olarak bulunmuyor. İş yerlerinin çalışma düzenine ve sözleşme koşullarına göre farklı uygulamalar gerçekleştirilebiliyor.

SGK Başuzmanı İsa Karakaş, haftalık çalışma süresinin düşürülmesinin yalnızca çalışanların daha fazla dinlenmesi açısından değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Daha kısa çalışma sürelerinin iş verimliliği, çalışan sağlığı, aile hayatı ve sosyal yaşam üzerinde olumlu etkiler oluşturabileceğine dikkat çekti.

Karakaş, değerlendirmesinde gelişmiş ülkelerin artık yalnızca çalışma süresine değil, yapılan işin niteliğine ve verimliliğine önem verdiğini vurgulayarak, “Sıra bizde. Bizim çalışanlarımız da fazlasıyla hak ediyor” ifadelerini kullandı.

Öte yandan Türkiye'de haftalık 45 saatlik çalışma süresinin 40 saate indirildiğine veya tüm çalışanlara haftada iki gün izin hakkı getirildiğine ilişkin yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme bulunmuyor. Konuya ilişkin değerlendirmeler ve uluslararası örnekler tartışılmaya devam ederken, milyonlarca çalışan olası bir yasal değişiklik konusunda yapılacak açıklamaları bekliyor.