Şiir ve Zaman

Alper Duran
Alper Duran
Şiir ve Zaman
02-12-2021
<p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Şiir, her milletin ve her insanın benliğinde var olan ve hep yakaza halinde yaşayan candır, canandır ve hayatın bizatihi can damarıdır. Herkesin kafasında farklı bir tanımı ve her insanın hayatında farklı bir hatırası vardır. Kişioğlunun şiire bakışı, bu hatıranın derinliği ve hissiyatının kudretine g&ouml;re şekillenir. B&uuml;t&uuml;n toplumların edebiyat incisi, şiirdir. Bizim edebiyatımız ve hayatımızda da şiir, hem varların i&ccedil;inde, hem de yokların i&ccedil;inde vardır. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; gerek şafakların g&ouml;vdesinde, gerekse gen&ccedil;lerin g&ouml;z&uuml;nde şiir, t&uuml;m vakitlerin <em>şerh-i sadr</em>ıdır.</span></span></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify">&nbsp;</p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Şiir hayatın bizatihi i&ccedil;inde olduğundan dolayı, zamanın her t&uuml;rl&uuml; şeklini yansıtır. &Ccedil;ağların gelişmişliği, geri kalmışlığı, toplumların o anki ahvalini ve insanın hayallerini en iyi akseden tarihi vesikadır. Kimisi kahramanlık duygularını kabartırken, kimisi bir afetin h&uuml;zn&uuml;n&uuml; yaşar. Kimi hayatın tecr&uuml;belerini paylaşırken, kimisi d&uuml;nyanın beyhude oluşundan dem vurur. Her şey &ouml;l&uuml;r ve belki yok olur, lakin şiirin esrarengiz kuvveti m&uuml;temadiyen canlı kalır. Ola ki kalmasın diyecek s&ouml;z yoktur, şiir vardır ve martıların kanat &ccedil;ırpması lazımdır. Vapurlar suların dibine g&ouml;m&uuml;lm&uuml;yorsa, bu şiirin sırlanmış estetiğindendir. Nefeslerimiz an be an kefene sarılmıyorsa, şiirin merhametine kurşun işlemiyor demektir. </span></span></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify">&nbsp;</p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Şiir, d&uuml;n kalıpların sedef işlemeli h&acirc;rikası iken, bug&uuml;n gem vurulmayan bir yılkı gibi şahlanmayı tercih etmektedir. Bu durum, şiirin zamanla tek&acirc;m&uuml;l ettiğini g&ouml;zler &ouml;n&uuml;ne seriyor. T&uuml;feklerin icadı mertliğe halel getirse de, şiirin başka keşiflere merak salması, artık elbisesinin dar geldiğini haber veriyor. Kimileri hala tek tip elbiseye sadakatini g&ouml;sterirken, kimileri b&uuml;t&uuml;n s&ouml;zlerin ve şekillerin nimetinden faydalanmayı tercih ediyor. Şiirin zamanla olan rabıtasını yok saymak, ya da saymamak bir tercih meselesi olsa da, n&ouml;betleşen lahzaların tahakk&uuml;m&uuml;ne en iyi cevabı, nabızları durmaksızın atan şiirler veriyor. Zira okunaklı bir hayatın illa beyaz olmasına hacet yoktur, yaslara boğulmuş kederlerinde satırları vardır. Bug&uuml;n&uuml;n insanı, duygularını şiirle aktaracağı zaman, s&ouml;zlerini d&uuml;n olduğu gibi &ccedil;oğunlukla g&uuml;l ve b&uuml;lb&uuml;l remizleri ile değil, alakadar olduğu saha, meslek ve yaşadığı hayatın diliyle anlatmaktadır. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; şairler, d&ouml;nemlerinin en iyi m&uuml;verrihidir. Ancak şiir yaşadığı &ccedil;ağın diliyle tezah&uuml;r etse bile, asırlar boyu m&uuml;savi kalan pek &ccedil;ok hususu i&ccedil;inde barındırmaktadır. Bazen tek başına yaşamakta, bazen herkesi kendinde m&uuml;ndemi&ccedil; kılmakta ve bazen de ahrazların diline nefes olmaktadır.</span></span></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify">&nbsp;</p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Hangi zamanda yazılmış olursa olsun şiirin derinliği, hissiyatının yoğunluğu ve s&ouml;zlerinin etkisi değişmez. Gerektiğinde zamanın i&ccedil;ine parantez a&ccedil;arak, kendine zaman aralayan şiir, alkışlamak kadar kargışlamayı da bilir. Her d&ouml;nemin s&ouml;z sanatı farklı olsa da, şiirin tesiri g&uuml;nl&uuml;k konuşmanın kat be kat &uuml;st&uuml;ndedir. Mesela şiir, d&uuml;şmanını bile ge&ccedil;ici ve d&uuml;nyalık vakitlere kurban etmez. Mamafih dostluğu en iyi anlatan mana, şiirle hayat bulur. Şiir, siyaset i&ccedil;in kimseyi olduğundan farklı g&ouml;stermez ve kimsenin arkasından dedikodu yapmaz. Şiir, merttir ve s&ouml;zleri ayan-beyandır. Dolamba&ccedil;lı ifadelere tevess&uuml;l etmez. Kendi d&uuml;nyasında herkese d&uuml;şecek payı, &ouml;zetler ve &uuml;leştirir. Şiir tuzaklar kurmaz g&uuml;l&uuml;mseyen y&uuml;zlerin arkasında. Kimsenin ahını almaz kırgın y&uuml;reklerde. Şiir b&uuml;t&uuml;n zamanlarda delikanlı gibi s&ouml;yleyeceğini &ouml;ylece s&ouml;yler&hellip; Zamanların damarları değişse de, şiirin berrak membaı, hep m&uuml;savi kalır.</span></span></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify">&nbsp;</p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Şairler, şuur sahibi fertlerdir. Ahvalin b&uuml;t&uuml;n simalarını harikulade bir dille izah edebilme istidadına sahiptir. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; şiir, geceleri bir z&uuml;hre yıldızı gibi suların &uuml;st&uuml;nde yakamozu hatırlatır. Kışa hazırlık, bahara n&uuml;mayiş ve b&uuml;t&uuml;n boşluklara sefer d&uuml;zenler. &nbsp;Başka toplumların bilin&ccedil; pınarlarına şiirin etkisi farklılık arz etse de, T&uuml;rk-İslam toplumlarında şartlar ne olursa olsun hala şiirler yazılıyorsa, orada her şey bitmemiş demektir. Uyanışın tedricen inkişaf etmesi, ancak şiirle ka&ccedil;ınılmazdır. Şairler, umumiyetle kamunun m&uuml;htedi şahsiyetleridir. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; t&uuml;m zamanlarda gayr-ı hakkın tilmizlerine mecc&acirc;nen bilenmiş ve g&acirc;vurla vuruşmayı g&ouml;ze almıştır&hellip; </span></span></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify">&nbsp;</p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Garbın zamanı, aşka yenilmiş bedenlerin &uuml;st&uuml;ne &ccedil;ullanmış saldırılarla doludur. İsimleri unutulmuş, g&uuml;neşi kısılmış ve toprağa m&uuml;ptela olmuş gibi, solgun y&uuml;zlerle &ccedil;ıkar karşımıza. Debelenip duran bir lahza şiir &ouml;r&uuml;nt&uuml;s&uuml;, mahmur bir &ccedil;ağın ardından daha da g&uuml;&ccedil;lenir. Fatih, o m&uuml;barek endamıyla mazide kalır ve fakat Avni&rsquo;nin şiirleri zamana ayak diretmeye devam eder&hellip; Şiir, g&uuml;n gelir, tomar tomar dertlerin ağırlığında, tek kıtalık mevzilerle kapitalizm r&uuml;zg&acirc;rına karşı durur. Başka bir g&uuml;n beyitler ve mısralar ile moskofun fırtınasına m&uuml;stahkem siperler &ouml;rer&hellip; M&uuml;n&acirc;catlar ve naatlar, bize sevginin ve acziyetin tahass&uuml;s&uuml;n&uuml; fısıldar. Savaşın ve barışın &ccedil;ehrelerini haykırır, merhametin ve acımasızlığın &uuml;st&uuml; kapalı desiselerini a&ccedil;ığa vurur. Zaman, bazı kere militanca &ouml;l&uuml;r, fakat şiir ayakta kalır dervişin tevazuuyla&hellip; </span></span></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify">&nbsp;</p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Olmasaydı şiir, nedamet bu kadar temiz, sevgili bu kadar yakıcı ve &ouml;l&uuml;m bu denli vuslat kokmazdı. G&ouml;n&uuml;lden y&uuml;kselen niyazlar, b&ouml;yle yakışmazdı seccadeye s&uuml;z&uuml;len huzmelere&hellip; K&acirc;be &ouml;rt&uuml;s&uuml;n&uuml;n rayihası, Oğuz Kağan&rsquo;ın şecaati ve &Ccedil;anakkale&rsquo;nin ge&ccedil;irmezliği a&ccedil;ık&ccedil;a g&ouml;r&uuml;lmez, duyulmaz ve hissedilmezdi. G&uuml;zlerin yaprakları d&uuml;şerken toprağa, mevsimleri d&ouml;rtten yediye &ccedil;ıkaran yine şiirdi. Tufanların ve boranların usulca bittiği dağ yama&ccedil;ları, leyla diye başlayan ve tabiatın musikisi ile ilahlaşan ney sesi, zindandan sonra deveran eden kıtlık ve g&ouml;nen&ccedil; yılları, ağlayan g&ouml;zlerin hasret irinleri, T&uuml;rkmenistan hik&acirc;yeleri ve Adriyatik kıyıları hep şiirle var oldu ve vatan oldu medeniyetimize. Ulu &Ccedil;alap berraklaştırdı şairin y&uuml;reğini ve End&uuml;l&uuml;s&rsquo;te s&uuml;slerin s&ouml;zlerini, şiire nasip etti&hellip;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span></span></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify">&nbsp;</p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Modern fikirbazlık eliyle &ccedil;ağları ayıranlar, ahengin renklerine şiirsiz bakanlardır. D&uuml;nyayı herc&uuml;mer&ccedil; etmek isteyenlerdir galiba en &ccedil;ok d&uuml;zenden ve plandan bahsedenler. Zamana kara &ccedil;alanlardır onu y&ouml;netmeyi arzulayanlar; galiba dedimse de siz umursamayın, kati bir kapı kilididir bu &ccedil;ıtırtılı kuşkular. Ezanla uyanmayan ve ezana kulak asmayanların kapısından girenlerdir zamanın &ccedil;ağlarını kısım kısım kısırlaştıranlar. Hamza&rsquo;yı mızraklayan o an, işte tamda o zamanı durduran hırstan ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;k umudundan bahsediyorum. Ne gariptir &ouml;ld&uuml;r&uuml;rken yaşamak umudunu solumak. Bunu ancak insan yapabilirdi ve yaptı ve ancak şiir s&ouml;nd&uuml;rebilir t&uuml;m katliamların fitilini&hellip; &Ccedil;&uuml;nk&uuml; şiir, dağlardaki yaban otlarını otacı d&uuml;kk&acirc;nlarında ve ecza dolaplarında şifaya tebdil eden maharettir. </span></span></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify">&nbsp;</p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Zaman &ccedil;eşmesi Habil&rsquo;in &ouml;l&uuml;m&uuml;yle azalmaya başladı. Asırlardır dikilen darağacı ise, durmadan kuruttu vaktin pınarını&hellip; Bug&uuml;n zamanın kaynarcası, insanoğlunun intikam ruhlu kaypaklığına damla damla direniyorken, medet &ccedil;ığlıklarına yine şiir yetişmektedir;</span></span></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify">&nbsp;</p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><em><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Ey zamanın &ouml;l&uuml;m&uuml; ve esenliği, </span></span></em></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><em><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Şehirlerin kıvrımlı yolları kanatlanırken akşam&uuml;st&uuml;</span></span></em></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><em><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Gen&ccedil;ler, ceylan gibi avlanır gazete manşetlerinde</span></span></em></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><em><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Belli ki Horasan&rsquo;dan haberler i&ccedil;ermez bizim gazeteler</span></span></em></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><em><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Bizim g&ouml;ğs&uuml;m&uuml;z başka zamanların,</span></span></em></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><em><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Başka mek&acirc;nların ve başka insanların nefesini soluyor belli ki</span></span></em></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><em><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Belli ki midemize varmıyor yediklerimiz,</span></span></em></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><em><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Benzi solmuş vakitlerin misafirliğinde </span></span></em></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><em><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Boğazımızda d&uuml;ğ&uuml;mleniyor hicapsız sofralar</span></span></em></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify">&nbsp;</p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><em><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Yaşamaya inatlaşırsa tasavvur tohumları</span></span></em></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><em><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Şiir d&uuml;şer hakikate ve zamanın arkları kavuşur can suyuna </span></span></em></span></span></p> <p style="margin-left:0cm; margin-right:0cm; text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><em><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">Can ve su, zamanla şiirleşir&hellip;</span></span></em></span></span></p>
ÖNCEKİ YAZILARI
SİZİN DÜŞÜNCELERİNİZ?