* Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Okul Öncesi Öğretmenliği Anabilim Dalı “Topluma Hizmet Uygulamaları” dersi kapsamında Dr. Öğr. Üyesi Gülçin Bilgener rehberliğinde hazırlanmıştır.

Günümüzde çocuklar dijital bir dünyaya gözlerini açıyor. Teknoloji artık yaşamımızın ayrılmaz bir parçası hâline geldi ve bu durum beraberinde hem fırsatlar hem de riskler getiriyor. Özellikle 0-6 yaş aralığı, çocukların bilişsel, sosyal, duygusal ve dil becerilerini kazandığı kritik bir dönemdir. Bu dönemde teknoloji bilinçsiz kullanıldığında dikkat dağınıklığı, sosyal becerilerde gerileme ve hareketsiz yaşam gibi olumsuzluklar ortaya çıkabilir. Ancak teknolojiyi tamamen hayatımızdan çıkarmak mümkün olmayabilir; önemli olan onu bilinçli ve faydalı bir şekilde kullanmayı öğrenmektir.

Doğru seçilmiş eğitim içerikleri ve oyunlar, çocukların dil gelişimini, problem çözme ve yaratıcı düşünme becerilerini destekler. Özellikle ebeveyn eşliğinde kullanılan güvenli dijital materyaller, çocukta merak uyandırır ve öğrenme isteğini artırır. Peki, doğru ve güvenilir içerikleri nasıl seçeceğiz? Ebru Boğa Baran ve Suna Vural’ın editörlüğünde hazırlanan Okul Öncesi Döneminde Dijital Medya kitabı, bu noktada “dijital ebeveynlik” kavramının önemini vurguluyor. Kitaba göre çocukları ekran başında yalnız bırakmak yerine onlarla birlikte izlemek ve içeriklere eşlik etmek gerekiyor.

Peki ebeveynler nelere dikkat etmeli? Öncelikle yemek masası ve yatak odası gibi alanlar ekrana kapatılmalıdır. Özellikle uyku öncesi telefon ve tablet gibi cihazların kullanımı, çocuğun uyku kalitesini düşürür ve dinlenmesini engeller. Ayrıca çocukların oynayacağı oyunlar veya izleyeceği çizgi filmler önceden ebeveynler tarafından kontrol edilmeli ve içeriklerin yaşa uygunluğu denetlenmelidir.

Bir diğer önemli nokta, ekran süresinin ödül ya da ceza aracı olarak kullanılmamasıdır. “Yemeğini bitirirsen tabletle oynayabilirsin.” gibi ifadeler, teknolojiyi bir ödül hâline getirir ve çocukta yanlış bir ilişki kurulmasına neden olur. Bunun yerine ebeveynler evde yaratıcı sınırlar oluşturabilir. Örneğin, tabletle oynamakta çok ısrar eden bir çocuğa “Sadece ayakta durduğun süre boyunca oynayabilirsin.” kuralı getirilebilir. Bu tür farklı yöntemler, çocuğun dikkatini dağıtarak süreci daha eğlenceli ve kurala uygun hâle getirebilir.

Kısacası, dijital bir çağda yaşadığımızı unutmadan teknolojiyi düşman olarak görmek yerine, sınırı sevgi ve kurallarla çizilmiş güvenli bir araca dönüştürebiliriz. Çocuklarımızın ekranların değil; oyunların ve yüz yüze iletişimin rehberliğinde büyüdüğü, mutlu, huzurlu ve sağlıklı bir nesil yetiştirmek dileğiyle…

KAYNAKÇA

Boğa Baran, E. & Vural, S. (Ed.). (2025). Okul Öncesi Dönemde Dijital Medya (1. Baskı). Ankara: Eğiten Kitap.